Şundan Bundan

Hata yapmaktan korkma, tekrarlamaktan kork

Yazan Belge Han

Sürekli kararlar verip seçimler yapıyoruz gündelik yaşamlarımda. Evde, işte, ilişkilerimizde, davranışlarımızda, eylemlerimizde seçenekler içindeyiz farkında olsakda olmasakda. Sürekli doğru kararı vermek, doğru seçimi yapmak imkansız. Hata yapmak, yanlışa düşmek en olağan durum. Hata yapanı yargılamak, eleştirmek, hatta dışlamak sıradanlığımızı gösterirken, diğerini anlamak ve yargılamadan görmek bilgeliğimize tanıklık eder.

Hata yapıp düşebilirsin. Kalk, yürümeye devam et!

Dünyanın birçok ülkesinde her geçen gün daha da gündeme gelen bir slogandır bu. Almanya’da bulunduğum süreçte oranın bu akımda geride kaldığını gördüm. Hata hoşgörüsü olmayan bir ülke olan Almanya, bünyesinde en çok hatadan korkan insanları barındırıyor. Hem hata yapmaktan korkan insanlar hem de hata yapanları yargılayan bir toplum yapısı olduğundan çoğu insan hata stresi sendromu yaşamakta. Kapıyı birçok hastalığa açmaya birebir bu zihniyeti aşmak için öncelikle durumun farkına varmak gerekir. Hata yapmayı kendine yakıştır. İnsanlara bunu önerdiğimde bana tuhaf bir şekilde baktıklarını anımsarım. Hata yapmak insanlara mahsustur ifadesiyle Latinceden gelen bir deyim var: errare humanum est. Hoşgörüyü geliştirmek için iyi bir uygulamadır kendimizin ve başkalarının hatalarını fazla ciddiye almamak.

Hatalar, doğruyu öğrenmek için faydalıdır. Ancak, aynı hatayı bir değil birkaç kez tekrarlamak hoşgörüyü de aşar anlayışı da.  Bu nedenle yazar Paulo Coelho hatayı birden fazla tekrarlamak, karardır der. Kararlarımız bizimle ilgili barometredir. Kararlarımız, hakkımızda bilgi verir, içimizi dışarıya yansıtır. İlkinde bilmemezlikten veya deneyimsizlikten dolayı düştüğümüz hata, ikincisinde hata değil aptallıktır. Aptallık değilse patalojik bir durumdur. Şizofrenik, paranoid veya kişilik bozukluğu gibi sendromların eşliğinde aynı hatayı tekrarlamak hastalığın bir parçası. Bunun dışında ama tekrar tekrar aynı hataya düşmek öğrenmediğimizin ıspatı olur. Bilgi vermek ve almak kolay, fakat hiçkimsenin bilgiyi alıp öğrenmesini sağlayamayız. Bu bir karardır, öğrenme kararı. Her karar bireysel verilir ve sorumluluk tamamen bireye aittir.

Deneyim, insanların hatalarına verdikleri isimdir” diyen Oscar Wilde, belki de önce yanlışı öğrenmek gerekir doğruyu bulmak için cümlesini içinden düşünmüştü.

Fakat bir yanlışı sürekli tekrarlamak, yanlışı ciddi bir engel yapar. Kısır döngüde esir kalırız, beynimiz yanlışa alışır, bilinçaltımız yanlışı otomatiğe bağlar. Hata insana mahsustur fakat hatayı öğrendikten sonra öngörmek de insana mahsus.